ตอนลบไฟล์ คอมพิวเตอร์ไม่ได้ลบข้อมูลจริงๆ ทันที
เมื่อเราลบไฟล์และล้างถังขยะ สิ่งที่ระบบปฏิบัติการทำจริงๆ คือการ ลบ "ที่อยู่" ของไฟล์นั้นออกจากสารบัญ (index) ของระบบไฟล์ ไม่ได้ลบข้อมูล 0 กับ 1 ที่เก็บอยู่ในพื้นที่จัดเก็บออกไปทันที พื้นที่ตรงนั้นจะถูกทำเครื่องหมายว่า "ว่างพร้อมเขียนทับได้" เท่านั้น เปรียบเหมือนการฉีกหน้าสารบัญหนังสือออก แต่เนื้อหาในเล่มยังอยู่ครบ
ทำไมโปรแกรมกู้ไฟล์ถึงดึงกลับมาได้
โปรแกรมกู้ไฟล์จะสแกนหาข้อมูลดิบที่ยังหลงเหลืออยู่ในพื้นที่จัดเก็บ แม้จะไม่มีชื่อไฟล์ในสารบัญแล้ว แต่ถ้าพื้นที่ตรงนั้นยังไม่ถูกข้อมูลใหม่เขียนทับ ก็ยังสามารถดึงเนื้อหากลับมาประกอบเป็นไฟล์เดิมได้
เมื่อไหร่ที่กู้คืนไม่ได้แล้ว
- เมื่อมีการเขียนข้อมูลใหม่ทับพื้นที่เดิม เช่น ติดตั้งโปรแกรมใหม่ ดาวน์โหลดไฟล์ หรือใช้งานเครื่องต่อไปเรื่อยๆ หลังลบไฟล์
- เมื่อใช้คำสั่งลบแบบถาวรที่เขียนทับข้อมูลซ้ำหลายรอบ (Secure Delete/Wipe) ซึ่งโปรแกรมลบไฟล์เพื่อความปลอดภัยมักทำแบบนี้โดยเฉพาะ
- สำหรับ SSD ฟีเจอร์ TRIM จะช่วยล้างพื้นที่ที่ไม่ใช้แล้วให้เร็วขึ้น ทำให้โอกาสกู้คืนไฟล์จาก SSD ต่ำกว่าฮาร์ดดิสก์แบบจานหมุนมาก
สรุปสั้นๆ
การลบไฟล์ปกติเป็นแค่การซ่อนไฟล์จากสารบัญ ไม่ใช่การล้างข้อมูลออกจริง จึงยังมีโอกาสกู้คืนได้ถ้ารีบทำก่อนมีข้อมูลใหม่มาเขียนทับ หากต้องการลบไฟล์สำคัญแบบไม่ให้กู้คืนได้เลย ควรใช้โปรแกรมลบแบบ Secure Delete โดยเฉพาะ